Hướng đi mới cho làng làm trống truyền thống

(LV) - Khi "đầu ra" cho sản phẩm trống truyền thống có phần thu hẹp, người dân làng trống Đọi Tam đã có cuộc chuyển hướng "ngoạn mục" để tìm đầu ra cho hoạt động sản xuất của mình.

Người dân làng trống miệt mài làm bom rượu. .

Xe tôi vừa đến đầu làng làm trống truyền thống Đọi Tam (xã Đọi Sơn, Duy Tiên, Hà Nam), một người đàn ông đi từ trong xưởng ngập đầy đồ gỗ vui vẻ mời gọi: "Em muốn mua trống, bom rượu hay bồn tắm? Mua buôn hay mua lẻ?".

Anh ta nở nụ cười dễ mến, rồi bảo: “Em vào nhà uống nước”. Tôi càng ngạc nhiên hơn, vì đây là lần đầu tiên tôi đến làng Đọi Tam, và người đàn ông này cũng hoàn toàn xa lạ với tôi, nhưng cách mời mọc của anh cũng rất đỗi thân thiện.

Vừa đi, người đàn ông đó vừa xởi lởi hỏi han: Em muốn mua bom rượu loại nào, có ngựa hay không có ngựa? Lúc này tôi mới hay, hóa ra, người đàn ông đó tưởng tôi là khách đến đặt hàng mua vỏ bom rượu dịp mùa tiêu thụ rượu Tết nên đã gọi tôi lại để chào hàng. Anh tên Nguyễn Duy Phương, chủ cơ sơ sản xuất trống Đọi Tam.

Việc anh “chào hàng” tôi mua bom chứa rượu vang khiến tôi không khỏi ngạc nhiên. Bởi vì, làng Đọi Tam bấy lâu nay vốn nổi danh với nghề làm trống đủ kiểu dáng, kích cỡ, chứ chưa từng nghe qua là làng kiêm luôn việc làm bom đựng rượu vang.

Khi biết tôi là phóng viên chứ không phải khách mua bom rượu, gương mặt anh thoáng vẻ thất vọng. Thế nhưng, rất nhanh sau đó, cuộc trò chuyện với anh trở nên sôi nổi. Anh chia sẻ cho tôi về trang sử rất đỗi tự hào về nghề làm trống ở Đọi Tam, đặc biệt là việc một số người làng chuyển sang làm vỏ bom rượu, kể cả bồn tắm cho các cơ sở Đông y.

Một trong những sản phẩm mới của làng trống Đọi Tam.

Qua lời kể của anh Phương, tôi được biết, vài năm trở lại đây, làng trống Đọi Tam đã chuyển từ sản xuất sản phẩm truyền thống là trống sang các sản phẩm thiết yếu cho nhu cầu tiêu dùng mới hiện nay. Sự biến đổi của thị trường khiến làng nghề trống truyền thống này phải thích nghi để tồn tại. Giờ đây, làng trống còn làm vỏ bom rượu vang, làm bồn tắm cho các cơ sở khám chữa bệnh Đông y.

Anh Nguyễn Duy Phương kể về sự "thay máu" của làng trống: Vài năm nay, người làng đi nhiều nơi, thấy rượu vang Đà Lạt thường đựng trong một cái bom có hình chiếc trống, theo mô hình chiếc xe ngựa. Thế là mọi người bảo làng mình cũng có thể làm được vỏ bom rượu này, vậy là cả làng học làm theo. Không mấy khó khăn bởi vì thực chất nó không khác làm trống là bao nhiêu”.

Cứ thế, người làng bắt đầu đua nhau làm bom rượu, bồn tắm trong lúc việc làm trống có phần khó khăn. Đầu năm, cả làng tập trung làm trống, còn vào dịp cuối năm, cả làng lại tất bật làm bom rượu phục vụ cho dịp Tết Nguyên đán cận kề.

Anh Phương dẫn chúng tôi xuống xưởng sản xuất trống của gia đình mình. Trong gian xưởng rộng chừng 100m², hàng dài chiếc bom rượu kích thước bằng quả dưa hấu, mới ở công đoạn “sơ chế” chất thành chồng to chồng nhỏ, dễ có đến cả nghìn chiếc. Hai người thợ đang lúi húi sơn bệ đặt cho chiếc bom trống, chờ ngày sản phẩm hoàn thiện để xuất xưởng cho những đại lí rượu vang trên khắp đất nước. Được biết, mỗi năm, gia đình anh xuất kho cả nghìn vỏ bom rượu như thế. Làm bom đựng rượu đã trở thành nguồn thu chủ yếu của gia đình anh Phương.

Bom trống dang dở chất đầy gian xưởng nhà anh Phương.

Không riêng gì nhà anh, hầu hết biển hiệu ở các cơ sở sản xuất trống Đọi Tam đều ghi rõ các mặt hàng ngoài trống như bom rượu, bồn tắm. Ngay như xưởng sản xuất của nghệ nhân Lê Ngọc Hùng - 1 trong 3 nghệ nhân nổi tiếng của làng Đọi Tam cũng sản xuất nhóm hàng này. Ông cho biết: Gia đình ông chủ yếu vẫn làm trống rồi xuất cho các đại lí trên khắp cả nước, thế nhưng một vài năm trở lại đây có làm thêm vỏ bom rượu, bồn tắm để có thêm nguồn thu.

Tôi tò mò hỏi anh Phương: “Người làng Đọi Tam mà cứ làm vỏ bom rượu thế này thì có sợ làng trống sẽ thất truyền không?”. Anh khẳng định chắc nịch: “Không bao giờ mai một. Làm bom rượu, bồn tắm chỉ là cách tăng gia thêm lúc không có việc, còn việc chủ yếu của người dân vẫn là làm trống. Hơn nữa, chùa chiền ngày càng nhiều, tiếng trống gắn bó với người dân ở mọi mặt rồi, không gì có thể thay thế được. Nghề làm trống, chỉ có phát triển hơn thôi chứ không thể nào mất đi được”.

Người làng trống đã có thêm sản phẩm mới không phải là trống.

Nghe lời tuyên bố ấy của anh, những người "nặng lòng" với thương hiệu nức tiếng xa gần “trống Đọi Tam” chắc cũng tạm yên lòng. Việc làm thêm sản phẩm bom rượu, bồn tắm… có thể là cách để người dân xoay sở trong lúc khó khăn, thể hiện sự năng động và sáng tạo của những người thợ làm trống ở vùng đồi núi Đọi Tam theo quy luật cung – cầu của cơ chế thị trường.

Hà Hải Anh (Nguồn Báo Hải Quan)